//مسئول آزمایشگاه مرجع سلامت وزارت بهداشت : آزمایش خون ، روش مطمئنی‌ برای تشخیص کرونا نیست

مسئول آزمایشگاه مرجع سلامت وزارت بهداشت : آزمایش خون ، روش مطمئنی‌ برای تشخیص کرونا نیست

اطلاعات : بعد از اعمال محدودیت‌های قرنطینه‌ای و سیاست‌های فاصله‌گذاری اجتماعی که منجر به پایین آمدن آمار ابتلا و فوتی‌های ناشی از ویروس جدید کرونا در کشورمان شد، متأسفانه شاهد بودیم که مردم به گمان این‌که خطر این بیماری از کشور دفع شده، در رعایت دستورالعمل‌های بهداشتی و فاصله‌گذاری اجتماعی، جدیت سابق را از خود نشان ندادند و همین باعث شد که با موج دوم شیوع این بیماری خطرناک در کشور مواجه شویم و متأسفانه آمار ابتلا و مرگ و میر نسبت به موج قبلی بالاتر برود. به منظور افزایش سطح آگاهی مردم از روند تشخیص این بیماری، زمان طلایی انجام تست‌های تشخیصی و همچنین تولید پادتن در بدن بیماران، با دکتر سیامک میراب سمیعی، مسؤول آزمایشگاه مرجع سلامت وزارت بهداشت و عضو کمیته آزمایشگاه‌ها به گفتگو نشستیم.‌

*برخی آزمایشگاه‌ها با اعلام این‌که کیت تشخیصی آنها از کره جنوبی یا کشورهای غربی واردشده، هزینه‌های سنگینی به مردم تحمیل می‌کنند. لطفا بفرمایید مردم چه هنگامی باید تست سرولوژی یا PCR بگیرند و آیا نوع کیت تشخیصی هم در نتیجه آزمایش اهمیت و تأثیر دارد؟‌

– متأسفانه در شرایط بحرانی ناشی از شیوع کرونا، تعدادی از آزمایشگاه‌های تشخیص پزشکی خصوصی با بهره‌برداری نابجا از نگرانی‌های مردم و به طمع تأمین منافع شخصی، بدون اطلاع و اجازه مدیریت‌های امور آزمایشگاهی دانشگاه و اخذ تأیید اداره کل آزمایشگاه مرجع سلامت، اقدام به انجام تبلیغات و اعلام راه‌اندازی و پذیرش سرپایی آزمایش تشخیص مولکولی کووید ۱۹ کرده‌اند و در کمال تأسف، هزینه بیشتر از تعرفه مصوب اخذ می‌کنند. بعضی از این آزمایشگاه‌ها حتی در انجام مراحل آزمایش و نمونه‌برداری، استانداردهای آزمایشگاه مرجع سلامت را رعایت نکرده‌اند. در هر موردی که گزارش یا شکایتی از این آزمایشگاه‌ها به آزمایشگاه مرجع سلامت یا معاونت‌های درمان رسیده، برخورد نظارتی با آزمایشگاه متخلف صورت گرفته است و در آینده هم همینطور خواهد بود.‌

همچنین موارد تجویز آزمایش تشخیص مولکولی کووید۱۹، که در حال حاضر تنها آزمایش برای تشخیص قطعی بیماری است و در دستورالعمل‌های ابلاغی وزارت بهداشت برای تشخیص و درمان ذکر شده، محدود به افراد علامت‌دار یا آسیب‌پذیراست. این نکته را هم باید در نظر داشت که همیشه محدودیت‌هایی وجود دارند که به خاطر آنها موارد تجویز آزمایش به اولویت‌های مشخصی محدود می‌شوند. در تعیین اولویت‌های تجویز آزمایش، میزان دسترسی به امکانات آزمایشگاهی، هزینه آزمایش و همچنین ظرفیت آزمایشگاهی یا سایر محدودیت‌ها در نظر گرفته می‌شوند و ممکن است از یک کشور به کشور دیگر و حتی در دوره‌های زمانی مختلف بر حسب شرایط تغییر کنند و قطعاً نمی‌تواند همه موارد تجویز را شامل شود. بنابراین در دستورالعمل‌های تشخیص و درمان، بعضی از موارد به عنوان اولویت تجویز انتخاب و اعلام می‌شوند. در دستورالعمل‌های تشخیص و درمان، اصولا افراد فاقد علامت در اولویت انجام آزمایش نیستند. اما در شرایطی مثل بازگشت به کار یا در اقدامات و فعالیت‌هایی که در جهت قطع زنجیره انتقال ویروس انجام می‌شوند، علاوه بر افراد علامت‌دار، ملاحظات دیگری مثل تماس فرد با بیمارانی که ابتلای قطعی دارند یا برای حفاظت از کادر درمانی و افراد با مشاغل حساس، نیاز به استفاده از آزمایش تشخیص مولکولی مطرح می‌شود. همچنین ممکن است مواردی که به انجام آزمایش تشخیص مولکولی نیاز دارند، در دوره بازگشت به کار و فعالیت طبیعی جامعه نسبت به دوره قرنطینه عمومی متفاوت باشند.‌

در مدیریت بالینی و قضاوت در مورد وضعیت بیماران و افراد مشکوک، آزمایش خون برای تست سرولوژی، کاربرد بسیار محدودی دارد و از آنجا که تفسیر نتایج آزمایش‌های سرولوژی، نیازمند اطلاعات و سوابق بیمار است، کسی بجز پزشک معالج مجاز به تفسیر آن نیست. بنابراین در حال حاضر از آزمایش سرولوژی بیش از نیاز و ضرورت استفاده می‌شود. ضمن آن که آزمایش‌های سرولوژی فقط پاسخ سیستم ایمنی که تأخیری است را در مواجهه با ویروس نشان می‌دهند و از آنها نمی‌توان برای تشخیص بیماری یا وضعیت ناقل بودن استفاده کرد. متأسفانه تبلیغات بعضی آزمایشگاه‌ها در مورد اهمیت و کاربرد آزمایش‌های سرولوژی نادرست و زیان‌بار است. این گونه تفسیرهای غلط نتایج آزمایشگاهی و دادن اطلاعات نادرست به مردم از طریق ایجاد اطمینان کاذب، تلاش‌هایی را که برای قطع زنجیره انتقال ویروس صورت می‌گیرند، مختل می‌کند.‌

*آیا کسی که به آنفلوانزا یا سرماخوردگی‌های ساده مبتلا شده است، به‌طور خفیف به کرونا مبتلا می‌شود یا اصلا مبتلا نخواهد شد؟‌

برای این‌گونه اظهارنظرها شواهد علمی وجود ندارد و این بیماری‌ها و عواملشان ربطی به هم ندارند. بسیاری از کسانی که به آنفلوآنزا مبتلا شده‌اند یا واکسن آن را دریافت کرده‌اند، به بیماری کووید ۱۹ هم مبتلا شده‌اند. ضمنا مواردی از ابتلای همزمان به هر دو بیماری هم وجود داشته که مایه نگرانی برای فصل شیوع آنفلوانزا، همزمان با شیوع بیماری کروناویروس جدید، شده است.‌

* ‌تفاوت آزمایش سرولوژی با آزمایش PCR در چیست و کدامیک ابتلا به کرونا را قطعی مشخص می‌کند؟‌

– آزمایش سرولوژی غالبا بر روی نمونه خون افراد انجام می‌شود و پاسخ سیستم ایمنی بدن در مواجهه با ویروس کرونای جدید را نشان می‌دهد. این پاسخ تأخیری است؛ یعنی از لحظه تماس با ویروس مدتی طول می‌کشد تا این پاسخ ایجاد شده و قابل اندازه‌گیری شود. ضمنا تعداد قابل ملاحظه‌ای از کسانی که در مواجهه با این ویروس قرار گرفته‌اند و حتی بیمار شده‌اند، اصلا پاسخ سرولوژی نشان نداده‌اند. همچنین شدت بیماری، علامت‌دار یا بدون علامت بودن افراد، سن و سایر شرایط می‌توانند در بروز پاسخ ایمنی مؤثر باشند. کیت‌های آزمایشگاهی هم ممکن است در تشخیص و اندازه‌گیری پاسخ ایمنی با هم تفاوت داشته باشند. همین محدودیت‌ها بر کاربرد و ارزش آزمایش سرولوژی در تشخیص و مدیریت بالینی افراد تأثیر منفی می‌گذارد. با وجود این آزمایش‌های سرولوژی می‌توانند برای به‌دست آوردن تصویر اپیدمیولوژی از همه‌گیری و مواجهه جامعه با ویروس به‌ویژه در طول زمان

مفید باشند.‌

آزمایش تشخیص مولکولی یا PCRبر روی نمونه‌های تنفسی انجام می‌شود و مستقیماً ویروس عامل بیماری را تشخیص می‌دهد. این آزمایش‌ باید فقط در آزمایشگاه‌هایی که به تشخیص مدیریت امور آزمایشگاهی دانشگاه، استانداردهای تضمین کیفیت و ایمنی و امنیت زیستی را رعایت می‌کنند و صلاحیت آنها در انجام آزمایش تشخیص مولکولی کووید ۱۹ توسط انستیتو پاستور ایران تأیید شده است انجام شود.‌

* آیا پادتن تولید شده در بدن بیمار دائمی است و فرد دیگر به کرونا مبتلا نمی‌شود یا پادتن، برای مدت محدودی مصونیت ایجاد می‌کند؟‌

– هنوز شواهد قوی از دائمی بودن ایمنی نسبت به ابتلای مجدد به این بیماری وجود ندارد و برای کشف این موضوع باید صبر کرد. مقدار این پادتن، اگر در مواجهه با ویروس یا در جریان بیماری تولید شود، ممکن است به مرور زمان کاهش یابد؛ اما هنوز معلوم نیست این موضوع تا چه اندازه با دوام مصونیت مرتبط است. شواهد تحقیقاتی اخیر نشان می‌دهند پاسخ سیستم ایمنی و مصونیت در مقابل ویروس به تولید پادتن محدود نمی‌شود و ممکن است از ایمنی سلولی که با پاسخ سیستم ایمنی بدن از طریق تولید پادتن متفاوت است، ناشی شود.‌ البته وجود شواهدی از موفقیت در درمان بیماران کووید ۱۹با استفاده از تزریق پلاسمای افراد بهبود یافته از این بیماری، امیدها را برای نجات جان بیماران بدحال افزایش داده و به همین دلیل بهبودیافتگان برای اهدای پلاسما به مراکز سازمان انتقال خون ایران فراخوان می‌شوند.‌

* ‌آیا پادتن تولید شده بر اثر کرونا با پادتن بیماری آنفلوانزا یا سایر بیماری‌های عفونی مسری یکسان است یا با آنها تفاوت دارد؟‌

پادتن‌هایی که در مواجهه باعوامل آنفلوآنزا و کووید ۱۹ تولید می‌شوند، یکسان نیستند؛ اما این احتمال وجود دارد که پادتنی که در مواجهه قبلی با بعضی از ویروس‌های سرماخورگی همخانواده کووید ۱۹ ایجاد شده‌است، در آزمایش‌های سرولوژی این بیماری مداخله کرده و باعث موارد مثبت کاذب شود.

منبع : https://www.ettelaat.com

همرسانی خبر